Khách quen mua nhiều lần trong năm hay nhận ra chai lần này khác chai lần trước, dù cùng một trại.
Đó là do đợt thu. Cùng một năm nhưng đầu mùa và cuối mùa cho hai loại mật.
- Đầu mùa nhiều hoa dại nên mật nhạt màu, hương nhẹ
- Cuối mùa cây lớn vào vụ nên mật đậm hơn
- Độ ẩm lúc thu ảnh hưởng độ loãng và mức chua
- Không đợt nào hơn đợt nào, chỉ hợp gu khác nhau
Khác nhau ở đâu
Đầu mùa mưa, hoa dại và cây bụi bung lên trước. Đàn ăn chủ yếu từ nguồn này nên mật thường nhạt màu, hương nhẹ, chua rõ vì độ ẩm cao.
Giữa và cuối mùa, cây lớn vào vụ. Mật đậm hơn, hương rõ hơn, và thường đặc hơn chút vì độ ẩm đã giảm.
Ở Mật Ong Sạch, đợt chính thu vào cuối mùa mưa, khi mật đã già và nguồn hoa chủ đạo đã qua.
Nếu trại thu thêm đợt phụ thì đợt đó thường nhẹ hương hơn.
| Đặc điểm | Đợt đầu mùa | Đợt cuối mùa |
|---|---|---|
| Màu | Nhạt hơn | Đậm hơn |
| Hương | Nhẹ, đa nguồn | Rõ, mang dấu ấn cây chủ đạo |
| Độ loãng | Loãng hơn | Đặc hơn chút |
| Vị chua | Rõ hơn | Dịu hơn |
| Khả năng để lâu | Kém hơn | Tốt hơn |
| Sản lượng | Thường ít hơn | Đợt chính |
Vì sao độ ẩm lúc thu quan trọng
Mật thu vào ngày ẩm hoặc trong quãng mưa nhiều thì mang nhiều nước hơn.
Nước nhiều thì men có điều kiện hoạt động, mật chua nhanh hơn và để được ngắn hơn.
Ở Đông Nam Bộ thì không dùng hoá chất nên phải chặn kiến bằng biện pháp cơ học, nên khác biệt giữa các đợt khá rõ.
Đó là lý do trại thường chọn thu vào quãng khô ráo sau khi đợt hoa lớn đã qua, thay vì thu ngay giữa mùa mưa.
Chọn đợt nào
Người thích vị nhẹ, dùng hằng ngày, thường hợp mật đầu mùa.
Người thích hương đậm, dùng ít mỗi lần, thường hợp mật cuối mùa.
Người mua để dự trữ cả năm thì nên chọn đợt cuối mùa vì để được lâu hơn.
Cách chắc nhất là mua chai nhỏ từ hai đợt rồi nếm so. Sau đó biết mình hợp đợt nào thì lần sau mua đúng đợt đó.
Vì sao trại không trộn cho đồng đều
Trộn các đợt lại thì mỗi chai giống nhau, khách không phải thắc mắc. Nhiều nơi làm vậy.
Nhưng trộn thì mất luôn đặc trưng của từng đợt, và người mua cũng không biết mình đang uống gì.
Ở Mật Ong Sạch, nguyên tắc là mỗi mẻ gắn với một mùa hoa cụ thể và ghi rõ ngày thu.
Cách này khiến khách phải làm quen với chuyện mỗi đợt một khác, nhưng đổi lại họ biết chính xác mình mua gì.
Năm nào cũng lệch một chút
Không chỉ đợt trong năm, mà cả năm này so với năm khác cũng khác.
Năm mưa đều thì hoa dại nhiều, mật đầu mùa dồi dào hơn. Năm khô kéo dài thì đợt đầu ít, có khi trại bỏ hẳn để đàn giữ dự trữ.
Ở Đông Nam Bộ thì giữ khu nuôi tách khỏi vùng canh tác đòi hỏi đất riêng và chi phí cao hơn, nên biến động giữa các năm khá rõ.
Vì vậy khách quen thường hỏi trước mùa xem năm nay ra sao.
Những chỗ người nuôi hay vấp
- Nghĩ chai khác đợt là trại đổi nguồn
- Mua dự trữ cả năm bằng mật đầu mùa
- So hai đợt rồi kết luận đợt nào là hàng kém
Câu hỏi thường gặp
Đợt nào ngon hơn?
Không đợt nào ngon hơn, chỉ hợp gu khác nhau.
Mua dự trữ nên chọn đợt nào?
Đợt cuối mùa, vì mật già hơn và để được lâu hơn.
Vì sao có năm chỉ thu một đợt?
Năm mùa hoa kém thì chỉ đủ một đợt, hoặc trại chọn để lại cho đàn.
Trại có trộn các đợt không?
Ở Mật Ong Sạch thì không, mỗi mẻ gắn với một mùa hoa cụ thể.
Làm sao biết chai mình mua thu đợt nào?
Xem ngày thu trên nhãn hoặc hỏi người bán.